حسين مير حيدر

249

معارف گياهى ( فارسى )

است . قسمت مورد استفاده گياه در طب سنتى برگ و سرشاخهء گلدار آن است . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى سرشاخه‌هاى گلدار گياه مرموك داراى تانن ، رزين ، يك مادهء تلخ و اسانس روغنى در حدود 1 / 0 - 5 / 0 درصد است . اسانس به رنگ زرد شبيه اسانس مريم‌گلى است و بوى خاصى دارد كه با بوى مريم‌گلى متفاوت است . در اسانس مرموك در حدود 40 درصد ماده‌اى به نام اسكلارئول « 1 » وجود دارد . خواص - كاربرد در اروپا از مرموك به عنوان ادويه معطّر و مقوى در همان مواردى كه گياه آويشن مصرف مىشود به كار مىبرند و از ساقه‌هاى جوان آن در سالاد استفاده مىنمايند . از نظر خواص دارويى به‌طور كلى شبيه مريم‌گلى است ( شرح گياه مريم‌گلى در جلد دوم اين مجموعه در بخش ادويه ذكر شده است ) . مرموك نيرودهنده ، ضد تشنج ، قاعده‌آور و ضدعفونىكننده است . اگر چند قطره از شيرهء برگ تازهء آن يا گرد برگ خشك آن به بينى كشيده شود براى رفع سردرد يك‌طرفه و ضد عفونى بينى و تسكين صرع نافع است . شيرهء آن كمى مخدّر است . مقدار مصرف آن نظير مريم‌گلى ولى بيشتر است يعنى دم‌كردهء 40 - 20 گرم برگ و سرشاخه گلدار خشك گياه را در يك ليتر آب‌جوش به مقدار يك فنجان پس از هر غذا خورده مىشود . گونه‌هاى ديگرى از اين گياه در ايران مىرويد كه از نظر دارويى قابل توجه هستند و در اينجا به‌طور مختصر شرح داده مىشود . 1 . Salvia verbenaca L . . يا مريم شاه‌پسندى . گياهى است چندساله ، شبيه مريميه . گلهاى آن به رنگ آبى سير يا آبى روشن يا گلى است . در گروس و مناطق سرحدى ايران و عراق و در درّه بازوفت به‌طور خودرو ديده مىشود . از نظر دارويى برگهاى آن داراى همان خواص برگ مريم‌گلى است . از لعاب تخم اين گياه براى تسكين درد چشم استفاده مىشود . 2 . Salvia aethiopis . اين گياه در گيلان در ايسپيلى ييلاق ، خوانسار ، نهاوند ،

--> ( 1 ) . Sclareol